POLPROVET: Polska potrzebuje systemowej profilaktyki chorób zwierząt

Nowa strategia UE dla sektora hodowlanego oraz wyniki oceny Animal Health Law potwierdzają potrzebę przejścia od reagowania na kolejne kryzysy do skuteczniejszego zapobiegania chorobom zwierząt. POLPROVET pozytywnie ocenia ten kierunek i podkreśla, że dla Polski ma on szczególne znaczenie gospodarcze i strategiczne.

Polska należy do najważniejszych producentów żywności pochodzenia zwierzęcego w Unii Europejskiej – w przypadku mięsa drobiowego w 2025 r. odpowiadała za ponad 21 proc. całej produkcji UE. Produkcja zwierzęca stanowi ważną część krajowego rolnictwa, przetwórstwa i eksportu. Zdrowie zwierząt wpływa więc nie tylko na sytuację pojedynczych gospodarstw, lecz także na ciągłość dostaw żywności, funkcjonowanie zakładów przetwórczych, miejsca pracy oraz pozycję polskich produktów na rynkach zagranicznych.

Ognisko poważnej choroby może w krótkim czasie doprowadzić do strat w gospodarstwach, ograniczeń w przemieszczaniu zwierząt i produktów oraz utraty dostępu do części rynków eksportowych. W państwie o tak dużej skali produkcji działania profilaktyczne nie mogą być traktowane wyłącznie jako koszt lub rozwiązanie uruchamiane dopiero w sytuacji kryzysowej.

– Polska produkcja zwierzęca ma znaczenie strategiczne dla krajowego bezpieczeństwa żywnościowego, gospodarki i eksportu. Dlatego nie możemy koncentrować się wyłącznie na zwalczaniu skutków chorób. Potrzebujemy systemu, który pozwala wcześniej rozpoznawać zagrożenia, ograniczać ryzyko i zapewniać dostęp do odpowiednich narzędzi, zanim pojawi się kryzys – mówi Radosław Knap, Sekretarz generalny Związku Przemysłu Weterynaryjnego POLPROVET.

Skuteczna profilaktyka wymaga podejścia, które wyprzedza pojawienie się zagrożeń i jest na stałe wpisane w funkcjonowanie całego sektora. To proces, w którym gospodarstwa są odpowiednio przygotowane, lekarze weterynarii mają realne wsparcie, a informacje o potencjalnych zagrożeniach są szybko przekazywane między instytucjami, służbami weterynaryjnymi i hodowcami, tak aby trafiały do właściwych odbiorców we właściwym czasie. Dzięki temu możliwe jest wcześniejsze wychwytywanie niepokojących sygnałów i reagowanie zanim choroba zacznie się rozprzestrzeniać. Tak rozumiany system nie tylko chroni zdrowie zwierząt, ale też wzmacnia stabilność produkcji i ogranicza ryzyko zakłóceń w całym łańcuchu żywnościowym.

Nowa strategia UE słusznie włącza zapobieganie chorobom do szerszej polityki rolnej i zapowiada m.in. finansowanie profilaktyki, nadzoru i reagowania, wsparcie badań oraz przegląd obecnych zasad dotyczących szczepień. AnimalhealthEurope zwraca jednak uwagę, że deklaracje muszą zostać przełożone na wcześniejsze planowanie i regularną współpracę administracji, nauki, lekarzy weterynarii, hodowców oraz producentów.

Produkcji i dostaw szczepionek nie można skutecznie przygotować dopiero po wystąpieniu ogniska choroby. Wymaga to wcześniejszego rozpoznawania ryzyk, przewidywania potrzeb oraz stabilnych decyzji regulacyjnych, które pozwolą odpowiednio wcześnie uruchomić procesy produkcyjne i logistyczne.

POLPROVET, jako członek AnimalhealthEurope, popiera opracowanie spójnej europejskiej strategii szczepień zwierząt. Polska, ze względu na skalę produkcji i znaczenie eksportu, powinna aktywnie uczestniczyć w tworzeniu jej założeń. Od skuteczności tych działań zależy nie tylko zdrowie zwierząt, lecz także odporność całego krajowego łańcucha żywnościowego.

Zródła:

EU Livestock Strategy https://agriculture.ec.europa.eu/vision-overview/eu-livestock-strategy_en

14 Key Actions for an EU Animal Vaccination Strategy https://animalhealtheurope.eu/resources/papers/14-key-actions-for-an-eu-animal-vaccination-strategy/