Kontrola rozrodu zwierząt musi uwzględniać dobrostan i decyzję lekarza weterynarii

Związek Przemysłu Weterynaryjnego POLPROVET przekazał do Głównego Inspektora Weterynarii stanowisko w ramach konsultacji publicznych projektu „Przewodnika dobrych praktyk dla gmin w zakresie postępowania ze zwierzętami bezdomnymi”.Przedłożona opinia stanowi kontynuację wcześniejszych działań organizacji podejmowanych wobec Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w związku z projektem rozporządzenia dotyczącego minimalnych warunków utrzymywania psów i kotów w schroniskach.

POLPROVET konsekwentnie zwraca uwagę na potrzebę odejścia od wąskiego rozumienia kastracji chirurgicznej jako podstawowego narzędzia kontroli populacji zwierząt. Organizacja postuluje stosowanie szerszego pojęcia „ubezpłodnienia”, zgodnego z aktualną wiedzą medyczną oraz wytycznymi World Small Animal Veterinary Association z 2024 r., które obejmują nie tylko zabiegi chirurgiczne, lecz także metody farmakologiczne, chemiczne, immunologiczne oraz rozwiązania odwracalne i gonadooszczędzające.

W opinii POLPROVET wyłącznym kryterium doboru metody ograniczania rozrodu powinna być kondycja konkretnego psa lub kota, a nie sam fakt przebywania w schronisku. W praktyce klinicznej często spotyka się zwierzęta starsze lub obarczone chorobami przewlekłymi, dla których znieczulenie ogólne i zabieg chirurgiczny wiążą się z istotnym ryzykiem zdrowotnym. Jak podkreśla lek. wet. Robert Kaszyński, przewodniczący zarządu POLPROVET: “decyzja terapeutyczna musi każdorazowo uwzględniać indywidualny stan pacjenta i pozostawać w gestii lekarza weterynarii, kierującego się oceną korzyści i ryzyka”.

Organizacja wskazuje również na możliwe długofalowe następstwa trwałego chirurgicznego usunięcia gonad, w tym zwiększone ryzyko wybranych chorób nowotworowych i nienowotworowych oraz zaburzeń behawioralnych. Potrzebę indywidualnego podejścia do zwierzęcia oraz dostępność szerokiego wachlarza nowoczesnych metod kontroli rozrodu. Co ważne, zbliżoną opinię prezentują także środowiska naukowe, w tym Komitet Nauk Weterynaryjnych i Biologii Rozrodu PAN, który w swoim stanowisku z 6 listopada 2024 r. jednoznacznie sprzeciwił się traktowaniu kastracji chirurgicznej jako rozwiązania obligatoryjnego.

POLPROVET przypomina również, że Rada Ministrów w stanowisku z 24 lutego 2025 r. zaleciła analizę alternatywnych, niechirurgicznych metod ograniczania płodności, podkreślając, iż kastracja nie jest zabiegiem obojętnym dla organizmu zwierzęcia i może prowadzić do powikłań zdrowotnych oraz zmian behawioralnych. Rząd odwołał się przy tym do opinii instytucji naukowych, wskazujących, że zabieg ten powinien być dopuszczany wyłącznie w uzasadnionych i indywidualnie rozpatrywanych przypadkach.

Radosław Knap, sekretarz generalny POLPROVET, podkreśla: „Potrzebne są przepisy, które realnie poprawiają dobrostan zwierząt, zamiast narzucać jedno rozwiązanie dla wszystkich. Ustawodawca powinien zaufać wiedzy lekarzy weterynarii i pozwolić im wybierać metodę najbezpieczniejszą dla danego zwierzęcia – dokładnie tak, jak dzieje się to w nowoczesnej medycynie”.

POLPROVET deklaruje gotowość do dalszego dialogu z administracją publiczną, samorządami oraz organizacjami działającymi na rzecz zdrowia zwierząt. Organizacja będzie monitorować przebieg prac GIW nad Przewodnikiem oraz dalsze działania Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, oferując wsparcie merytoryczne w celu wypracowania rozwiązań spójnych z aktualną wiedzą naukową i praktyką kliniczną.